تبلیغات
علوم گیاهی - هرباریومهای ایران

هرباریومهای ایران

سه شنبه 26 اردیبهشت 1391 05:30 ب.ظ

نویسنده : عسکر اله قلی

 

 

1 – هرباریوم دانشکده کشاورزی کرج

اروین گائوبا استاد اتریشی همراه با شاگردانش با جمع آوری گیاهان ناحیه کرج، اولین قدم را در تاسیس هرباریوم مدرسه عالی فلاحت (کشاورزی) برداشتند. دو تن از شاگردان گائوبا، حبیب الله ثابتی (1316) و عین الله بهبودی  در امر گردآوری گیاهان و تکمیل موزه با او همکاری داشتند. محققینی که در اداره آن و گردآوری گیاهان سهیم بوده اند:

اروین گائوبا، دکتر اسفندیار اسفندیاری، مهندس عین الله بهبودی، مهندس اسماعیل میردامادی، دکتر زین العابدین ملکی، دکتر حبیب الله ثابتی، دکتر محمد صانعی شریعت پناهی، دکتر حسین لسانی، دکتر جواد میمندی نژاد، مهندس محمد صادق فخر طباطبائی، دکتر فوزیه طاهباز، مهندس تیمور رمک معصومی.

 

2 – هرباریوم موزه تاریخ طبیعی ایران

در همان سالهائی که گائوبا در کرج به گردآوری گیاهان مشغول بود، آقای دکتر احمد پارسا استاد گیاهشناسی دانشکده علوم از سال 1316 به اتفاق بعضی از شاگردان خود به جمع آوری گیاهان تفرش و نقاط دیگر پرداخت. در سال 1324 موزه علوم طبیعی را با بودجه وزارت فرهنگ آن زمان در بخشی از ساختمان دبستان حکیم نظامی سابق تاسیس کرد و گیاهان را به آن مکان به منظور تاسیس "هربیه ملی"  انتقال داد. بدینسان پایه "هرباریوم موزه علوم طبیعی ایران" گذاشته شد. در 1333 این موزه به ساختمان دانشکده علوم دانشگاه تهران منتقل شد. در این سالها آقایان دکتر صادق مبین استاد گیاهشناسی دانشکده علوم، دکتر زین العابدین ملکی عضو هیئت علمی دانشکده علوم، دکتر علی زرگری، خانم بتول بغایری، خانم پریگل دادجو درهرباریوم فعالیت می کردند. در سال 1335 مسئولیت هرباریوم به آقای دکتر زرگری واگذار شد. در همان سال با تاسیس موسسه مطعالعات مناطق خشک در دانشگاه تهران گیاهان این موزه به موسسه مزبور منتقل گردید (از فسیلها و سنگها اطلاعی در دست نیست) و بدینسان نام "هرباریوم موزه علوم طبیعی" از میان رفت. آقای دکتر زرگری مسئولیت هرباریوم موسسه مطالعات مناطق خشک را تا 1340 به عهده داشت.

با انحلات موسسه مذکور، گیاهان هربایوم آن به دانشسرای عالی و سپس به دانشکده داروسازی دانشگاه تهران منتقل شد و مبنای هرباریوم آن دانشکده قرار گرفت. بدینسان هربایوم مزبور که حاوی تقریبا همه گیاهان مذکور در "فلور ایران" دکتر پارسا بود (از جمله نزدیک به 250 گونه جدیدی که وی از ایران برای فلور دنیا تشخیص داده بود و به نام خود او بود و نمونه اول آنها در موزه کیو (انگلستان) هنوز به عنوان تایپ وجود دارد) در این انتقال ها از میان رفت.

 

3 – هرباریوم موسسه بررسی آقات و بیماریهای گیاهی (موسسه گیاهپزشکی اوین)

این هرباریوم در سال 1327 بنیانگذاری شد.

در آن سال دو نفر گیاهشناس خارجی به نامها دکتر رشینگر اتریشی و دکتر پل الن سوئیسی به ایران آمدند و به اتفاق دکتر اسفندیار اسفندیاری رئیس موسسه برای جمع آوری گیاه به استانهای جنوبی ایران مسافرتهائی انجام دادند. در سالهای 1328 – 1336 برخی از پژوهشگران وابسته به موسسه بویژه دکتر موسی ایرانشهر، مرحوم مهندس عین الله بهبودی، مرحوم دکتر علی منوچهری، دکتر قوام الدین شریف، مهندس هایک میرزایانس، مهندس میر صلواتیان، مهندس قدرت الله فرحبخش، دکتر فریدون ترمه، مهندس محمود موسوی، محققان موسسه مزبور سفرهای متعددی به منظور گردآوری نمونه های گیاهی و غنی ساختن هرباریوم آن انجام دادند. انتقال مجموعه گیاهان گردآوری شده وزارت کشاورزی، واگذاری شماری از نمونه های تکراری پابو (به توسط سازمان جنگلها) و نمونه هائی از مجموعه قدیم گائوبا به این هرباریوم محتویات آن را غنی تر ساخت. در سال 1354، نمونه های گیاهان شمال ایران نیز که آقای دکتر حبیب الله ثابتی و همکارانش در موسسه اکولوژی نوشهر گرد آورده بودند به این هرباریوم انتقال یافت.

در سالهای اخیر  آقایان دکتر اسفندیاری، دکتر ایرانشهر، دکتر حبیبی، دکتر ترمه، مهندس  موسوی، مهندس امینی راد، خانم فریده متین، خانم فاطمه آغابیگی، خانم جوادی و خانم ساجدی در هرباریوم موسسه گیاهپزشکی اوین فعالیت داشته اند.مسئولیت کنونی هرباریوم با آقای مهندس امینی راد است.

یکی از برتریهای این هرباریوم، مجموعه ارزشمند قارچهای آن است که در گردآوری و شناسائی آنها و تشکیل موزه قارچها، آقای دکتر جعفر ارشاد بسیار تلاش کرده اند. از محققان این بخش باید از آقایان مهندس بهمن دانش پژوه، مهندس جمشید فاتحی، مهندس مهرداد عباسی، و خانم مریم صابری را ذکر کرد.

 

4 – هرباریوم دانشکده علوم دانشگاه تهران

بنیاد این هرباریوم در سال 1338 توسط آقای دکتر صادق مبین، استاد گیاهشناسی این دانشکده نهاده شد. از بدو تاسیس آقای دکتر احمد قهرمان با ایشان همکاری داشتند.

از دیگر اعضای این هرباریوم باید از آقایان والتر آغوستین سنگر و مرحوم آقای دکتر غلامحسین طریقی نام برد. همچنین خانمها بتول بغایری، پریگل دادجو و فاطمه سعید آبادی با این هرباریوم همکاری داشته اند.

از آن پس تا سال 1357 آقای دکتر احمد قهرمان با همکاری برخی از آن افراد به اداره و تکمیل این هرباریوم پرداختند که مبنای هرباریوم مرکزی دانشگاه تهران شد. این مجموعه بخشی از هرباریوم مرکزی است كه از آن برای آموزش سیستماتیک گیاهی در بخش گیاهشناسی گروه زیست شناسی دانشکده علوم استفاده شده می گردد.

 

5 – هرباریوم دانشکده داروسازی دانشگاه تهران

بنیان این موزه گیاهی از 1341  با انتقال گیاهان هرباریوم دکتر پارسا به آن دانشکده نهاده شد. از همکاران آن هرباریوم، دکتر حسین گل گلاب، دکتر علی زرگری، بوده اند. در سالهای اخیر سرپرستی این هرباریوم با آقای دکتر غلامرضا امین از اعضای دانشکده داروسازی بوده است.یکی از جنبه های اهمیت این هرباریوم وجود برخی از نمونه های دکتر پارسا در آن است.

     

6 – هرباریوم موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع

 این هرباریوم بخشی از موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كشور است که قبلا وابسته به وزارت کشاورزی، وزارت جهاد و اکنون وابسته به وزارت جهاد كشاورزی است.

هرباریوم کنونی از ادغام دو هرباریوم در سال 1358 بوجود آمد. یکی مجموعه پیشین موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع و دیگری هرباریوم باغ ملی گیاهشناسی ایران. هرباریوم اخیر در سال 1346 که موسسه گیاهشناسی ایران تشکیل یافت، با نام "هرباریوم ملی" کار خود را شروع کرد. سرپرستی هرباریوم در بدو تاسیس با آقای هوشمند فروغی بود. سرپرستی هرباریوم موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع از آغاز تاسیس با آقای مهندس پرویز باباخانلو بود. مسئول کنونی این هرباریوم با آقای دکتر علی اصغر معصومی است.

از بدو تشکیل هرباریوم باغ گیاهشناسی ملی ایران در زمانهای مختلف محققان متعددی در آن به همکاری و پژوهش اشتغال داشته اند:

آقایان دکتر حبیب الله ثابتی، مهندس هوشمند فروغی، مهندس منصور ریاضی، مرحوم دکتر وندلبو، دکتر رونه مارک خانم دکتر زیبا جمزاد، دکتر علی اصغر معصومی،  دکتر مصطفی اسدی،  مهندس عطاالله شیردلپور، دکتر ولی الله مظفریان، مهندس مصطفی قلی نوروزی ، مهندس محبوبه خاتمساز، مهندس فاطمه آقابیگی، مهندس خدیجه اخیانی، مهندس بهنام حمزه، مهندس رحمان آزادی، مهندس سید رضا صفوی.

7 – هرباریوم مرکزی دانشگاه تهران

این هرباریوم که در بهمن ماه 1367 رسما افتتاح شد، فعالیت علمی و تشكیلاتی خود را  از سال 1362 شروع کرده بود. بنبانگذار این هرباریوم مرحوم آقای دکتر احمد قهرمان استاد گیاهشناسی پردیس علوم  بوده و سرپرستی آن را تا سال 1386 به عهده داشتند. هسته اصلی گیاهان این هرباریوم بر اساس تدوین فلور رنگی ایران (طرح مشترك دانشگاه تهران و موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع كشور) می باشد که طرح آن از سال 1354 شروع شده و هم اكنون نیز ادامه دارد. در جریان اجرای طرح فلور رنگی ایران، گیاهان جمع آوری شده نامگذاری و به هرباریوم مرکزی منتقل می شوند. بخش دیگری از گیاهان هرباریوم مربوط به طرحهای مطالعات فلورستیکی و پوشش گیاهی هرباریوم مرکزی است که توسط محققین آن در مناطق مختلف اجرا شده اند. بخش دیگری از گیاهان هرباریوم مربوط به رساله های کارشناسی ارشد و دکتری است که توسط دانشجویان جمع آوری شده اند.

Flora of Iran




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -