خاک

شنبه 22 بهمن 1390 01:10 ب.ظ

نویسنده : عسکر اله قلی

دید کلی

خاک‌ها مخلوطی از مواد معدنی و آلی می‌باشند که از تجزیه و تخریب سنگ‌ها در نتیجه هوازدگی بوجود می‌آیند که البته نوع و ترکیب خاک‌ها در مناطق مختلف بر حسب شرایط ناحیه فرق می‌کند. مقدار آبی که خاک‌ها می‌توانند بخود جذب کنند. از نظر کشاورزی و همچنین در کارخانه‌های راه‌سازی و ساختمانی دارای اهمیت بسیاری است که البته این مقدار در درجه اول بستگی به اندازه دانه‌های خاک دارد.

هرچه دانه خاک ریزتر باشد، آب بیشتری را به خود جذب می‌کند که این خصوصیت برای کارهای ساختمان‌سازی مناسب نیست. بطور کلی خاک خوب و حد واسط از دانه‌های ریز و درشت تشکیل یافته است. تشکیل خاک‌ها به گذشت زمان ، مقاومت سنگ اولیه یا سنگ مادر ، آب و هوا ، فعالیت موجودات زنده و بالاخره توپوگرافی ناحیه‌ای که خاک در آن تشکیل می‌شود بستگی دارد.

عوامل موثر در تشکیل خاک

  • سنگ‌های اولیه یا سنگ مادر :
    کمیت و کیفیت خاک‌های حاصل از سنگ‌های مختلف اعم از سنگهای آذرین ، رسوبی و دگرگونی به کانی‌های تشکیل دهنده سنگ ، آب و هوا و عوامل دیگر بستگی دارد. خاک حاصل از تخریب کامل سیلیکاتهای دارای آلومینیوم و همچنین سنگهای فسفاتی از لحاظ صنعتی و کشاورزی ارزش زیادی دارد. در صورتیکه خاک‌هایی که از تخریب سنگ‌های دارای کانی‌های مقاوم (از قبیل کوارتز و غیره) در اثر تخریب شیمیایی پدید آمده‌اند و غالبا شنی و ماسه‌ای می‌باشند فاقد ارزش کشاورزی می‌باشند.

  • ارگانیسم :
    تمایز انواع خاک‌ها از نقطه نظر کشاورزی به نوع و مقدار مواد آلی (ازت و کربن) موجود در آن بستگی دارد. نیتروژن موجود در اتمسفر بطور مستقیم قابل استفاده برای گیاهان نمی‌باشد. بلکه ترکیبات نیتروژن‌دار لازم برای رشد گیاهان باید به شکل قابل حل در خاک وجود داشته باشد که این عمل در خاک‌ها بوسیله برخی از گیاهان و باکتری‌ها انجام می‌شود. خاک‌ها معمولا دارای یک نوع مواد آلی کربن‌دار تیره رنگی هستند که هوموس نامیده می‌شوند و از بقایای گیاهان بوجود می‌آید.

  • زمان :
    هر قدر مدت عمل تخریب کانی‌ها و سنگ‌ها بیشتر باشد عمل تخریب فیزیکی و شیمیایی کاملتر انجام می‌گیرد. زمان تخریب کامل بسته به نوع سنگ ، ساخت و بافت سنگ‌ها و نیز ترکیب و خاصیت تورق کانی‌ها متفاوت می‌باشد ولی بطور کلی سنگهای رسوبی خیلی زودتر تجزیه شده و به خاک تبدیل می‌شوند، در صورتیکه سنگهای آذرین مدت زمان بیشتری لازم دارند تا تجزیه کامل در آنها صورت گرفته و به خاک تبدیل گردند.

  • آب و هوا :
    وفور آب‌های نفوذی و عوامل آب و هوا از قبیل حرارت ، رطوبت و غیره در کیفیت خاک‌ها اثر بسزایی دارند. جریان آبهای جاری بخصوص در زمین‌های شیب‌دار موجب شستشوی خاک‌ها می‌شوند و با تکرار این عمل مقدار مواد معدنی و آلی بتدریج تقلیل می‌یابد. اثر تخریبی اتمسفر همانطور که قبلا بیان گردید روی برخی از کانی‌ها موثر و عمیق می‌باشد و هر قدر رطوبت همراه با حرارت زیادتر باشد شدت تخریب نیز بیشتر می‌گردد.

تصویر

  • توپوگرافی محل تشکیل خاک :
    اگر محلی که خاک‌ها تشکیل می‌شوند دارای شیب تند باشد در نتیجه مواد تخریب شده ممکن است بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند و یا شستشو بوسیله آبهای جاری و یا عامل دیگری خیلی زود بسادگی از محل خود بجای دیگری حمل گردند و یا شستشو بوسیله آبهای جاری باعث تقلیل مواد معدنی و آلی خاک‌ها شود در نتیجه این منطقه خاک‌های خوب تشکیل نخواهند شد. ولی برعکس در محل‌های صاف و مسطح که مواد تخریب شده بسادگی نمی‌توانند به جای دیگری حمل شوند فرصت کافی وجود داشته و فعل و انفعالات بصورت کامل انجام می‌پذیرد.

مواد تشکیل دهنده خاک‌ها

موادی که خاک‌ها را تشکیل می‌دهند به چهار قسمت تقسیم می‌شوند :


  • مواد سخت : مواد سخت را ترکیبات معدنی تشکیل می‌دهند ولی ممکن است دارای مقداری مواد آلی نیز باشند. البته این ترکیبات معدنی از تخریب سنگ‌های اولیه یا سنگ مادر حاصل شده‌اند که گاهی اوقات همراه با مواد تازه کلوئیدی و نمک‌ها می‌باشند.

  • موجودات زنده در خاک‌ها : تغییراتی که در خاک‌ها انجام می‌پذیرد بوسیله موجودات زنده در خاک انجام می‌گیرد. قبل از همه ریشه گیاهان ، باکتری‌ها ، قارچها ، کرم‌ها و بالاخره حلزون‌ها در این تغییرات شرکت دارند.

  • آب موجود در خاک‌ها : آبی که در خاک وجود دارد حمل مواد حل‌شده را به عهده دارد که البته این مواد حمل شده برای رشد و نمو گیاهان به مصرف می‌رسد. آب موجود در خاک‌ها از باران و آبهای نفوذی ، آب جذب شده و بالاخره آبهای زیرزمینی تشکیل شده که در مواقع خشکی از محل خود خارج شده و بمصرف می‌رسد.

  • هوای موجود در خاک : هوا همراه با آب در خوه‌های خاک‌ها وجود دارد که البته این هوا از ضروریات رشد و نمو گیاهان و ادامه حیات حیوانات می‌باشد. مقدار اکسیژنی که در این هوا وجود دارد از دی اکسید کربن کمتر است و این بدان علت است که ریشه گیاهان برای رشد و نمو اکسیژن مصرف کرده و دی اکسید کربن پس می‌دهند.

تقسیم‌بندی خاک‌ها از لحاظ سنگ‌های تشکیل دهنده

بر حسب دانه‌های تشکیل دهنده خاک و هم‌چنین شرایط میزالوژی و پتروگرافی زمین خاک‌های مختلفی وجود دارد که عبارتند از :


  • خاک رسی : ذرات رس (Clay) دارای قطری کوچکتر از 0.002 میلی‌متر می‌باشند و در حدود 50% خاک را تشکیل می‌دهند.
خاک‌های رسی چون دارای دانه‌های بسیار ریزی هستند به خاک سرد معروفند و در مقابل رشد گیاهان مقاومت نشان داده و رشد آنها را محدود می‌کنند.


  • خاک‌های سیلتی :
    50% این نوع خاک‌ها را ذرات سلیت تشکیل داده است که دارای قطری بین 0.05 تا 0.002 میلی‌متر می‌باشند و بر حسب اینکه ناخالصی مثل ماسه ، رس و غیره بهمراه دارند به نام خاک‌های سیلتی ماسه‌ای و یا سیلتی رسی معروفند.

  • خاک‌های ماسه‌ای :
    این خاک‌ها از 75% ماسه تشکیل شده‌اند. قطر دانه‌ها از 0.06 تا 2 میلیمتر است و بر حسب اندازه دانه‌های ماسه به خاک‌های ماسه‌ای درشت ، متوسط و ریز تقسیم می‌گردند. مقدار کمی رس خاصیت خاک‌های ماسه‌ای را تغییر می‌دهد و این نع خاک آب را بیشتر در خود جذب می‌کند تا خاک‌های ماسه‌ای که فاقد رس هستند.

  • خاک‌های اسکلتی :
    خاکهای اسکلتی به خاکهایی اطلاق می‌گردد ک در حدود 75% آن را دانه‌هایی بزرگتر از 2 میلی‌متر از قبیل قلوه سنگ ، دیگ و شن تشکیل می‌دهند. این خاک‌ها ، آب را به مقدار زیاد از خود عبور می‌دهند و لذا همیشه خشک می‌باشند.

نیم‌رخ عمومی خاک‌ها

نیم‌رخ خاک‌ها معمولا از 3 افق A,B,C تشکیل شده است.


  • افق A : که به نام خاک بالایی نامیده می‌شود، فوقاتی‌ترین منطقه خاک است و این همان افقی است که رشد و نمو گیاهان در آن نفوذ می‌کنند. این افق از مواد خاکی نرم (رس) که غنی از مواد آلی و موجودات زنده میکروسکوپی است تشکیل یافته است که وجود این مواد آلی باعث رنگ خاکستری تا سیاه این افق می‌گردد. البته این زمین غالبا برای کشاورزی مناسب می‌باشند. اکسیدهای آهن و همچنین بعضی از مواد محلول ممکن است از این منطقه به افق B برده شوند و در آنجا رسوب کنند.

تصویر

  • افق B : قشر بین افق A و C را یک قشر دیگر تشکیل می‌دهد که به نام افق B یا خاک میانی نامیده می‌گردد. در این افق عمل تخریب و تجزیه به مراتب بیشتر از افق C پیشرفت و اثر کرده است و از کانی‌های سنگ مادر فقط آن دسته دیده می‌شوند. که بسیار مقاومند (مثل کوارتز) ولی سایر کانی‌ها به شدت تجزیه شده‌اند. این افق معمولا از مواد رسی ، ماسه و شن‌های ریز و درشت و گاه مقادیر کمی بقایای نباتی تشکیل شده است. در این افق علاوه بر مواد رسی ، در آب و هوای مرطوب ، اکسیدهای آهن و همچنین مواد محلول‌تر که بوسیله آب‌های نفوذی از افق A به آنجا آورده شده‌اند دیده می‌شوند.

  • افق C : که به آن خاک زیرین نیز گفته می‌شود، افقی است که مواد سنگی به میزان خیلی کم تخریب و تجزیه شده‌اند و در نتیجه سنگ‌های اولیه زیاد تغییر نکرده بلکه بصورت قطعات خرد شده می‌باشند. زیر این منطقه سنگ‌های تخریب نشده یعنی سنگ اولیه قرار دارد که هیچگونه تخریب و یا تجزیه‌ای در آن صورت نگرفته است.
م:م.رشد



دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

سلسله مراتب تاکسونومیکی

یکشنبه 9 بهمن 1390 11:22 ق.ظ

نویسنده : عسکر اله قلی

سلسله                                                                               Kingdom 

-زیر سلسله                                                                                           Subkingdom 

شاخه                                                                                 Division

-زیر شاخه                                                                                             Subdivision

رده                                                                                      Class

-زیر رده یا فراراسته                                                                                Subclass or Ultraorder

راسته                                                                                 Order                                                                                 

-زیر راسته                                                                                              S.order

تیره یا خانواده                                                                                        Family

-زیر تیره                                                                                                 S.family

-قبیله یا طایفه                                                                                       Tribe

-زیر قبیله                                                                                               S.tribe

جنس                                                                                                     Genus

-زیر جنس                                                                                               S.genus 

-بخش یا سکسیون                                                                                Section

-زیر بخش                                                                                              S.section

-سری                                                                                                   Series

-زیر سری                                                                                             S.series

گونه                                                                                                      Species

-زیر گونه                                                                                               S.species

-واریته                                                                                                  Variety

-زیر واریته                                                                                             S.variety

-فرم یا شکل                                                                                       Form

-زیر فرم                                                                                               S.form




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: سه شنبه 11 بهمن 1390 01:01 ب.ظ

آلاله (Rununculaceae)

پنجشنبه 6 بهمن 1390 05:24 ب.ظ

نویسنده : عسکر اله قلی
تیره آلاله (Rununculaceae) شامل 32 جنس و تقریبا 1200 گونه است که 250 گونه آن فقط به جنس آلاله و 170 گونه به جنس کله‌ماتیس تعلق دارند. تیره آلاله در واقع یکی از تیره‌های بزرگ نهاندانگان است و گیاهان آن بیشتر در نواحی معتدل و سرد و یا در نقاط کوهستانی نیمکره شمالی می‌رویند. تعدادی از گونه‌های این تیره در آسیا ، آسیا- اروپا ، اروپا و آمریکا انتشار دارند. همه آنها کم و بیش گونه‌های مجاور و نزدیک هم هستند و اصالت ساختار گل در گونه‌های قاره‌های ذکر شده حاکی از پیوند و خویشاوندی آنهاست. در ایران نیز تیره آلاله گونه‌های متعددی دارد. (15 جنس و بیش از 127 گونه)



تصویر

اختصاصات عمومی

اختصاصات دستگاه رویشی

آلاله‌ها بطور کلی گیاهانی علفی ،‌ بندرت درختچه‌ای ، بالا رونده و دارای دمبرگهای پیچنده و پیچکی هستند مانند کله‌ماتیس. این گیاهان غالبا مانند تک‌لپه‌ایها به علت دارا بودن اندامهای زیرزمینی متورم ، نظیر سوخ ، غده ، ریزوم و ریشه‌های متورم ، پایا و چندساله‌اند. برگها ، جز در کله‌ماتیس‌ها که برگهای متقابل دارند ، معمولا منفرد و متناوب بوده و غالبا دارای نیام رشد یافته و پهنکهایی به اشکال متفاوت‌اند.

اختصاصات دستگاه زایشی

گلها گاهی منفرد یا انتهایی هستند ویا به صورت گل آذینهای مختلف ، مانند گرزن (خربق) ، خوشه (آکونیتوم) و خوشه گرزن با شاخه های بسیار (تالیکتروم) مجتمع‌اند. تیره آلاله در حالت کلی بی‌گلبرگ است، از این‌رو چگونگی پیدایش جام و تغییرشکل پرچمها به صورت گلبرگ در آنها اهمیت فراوان دارد.

اختصاصات طایفه‌های مختلف

طایفه کله ماتیده

این طایفه شامل دو جنس آتراژن و کله‌ماتیس است. جنس کله‌ماتیس در جهان بیش از 170 گونه دارد. در ایران نیز چند گونه از آن در دامنه‌های البرز و بخش شمالی ایران می‌رویند. کله‌ماتیس‌ها درختچه‌هایی بالارونده‌اند و با پیچش دمبرگها به صورت پیچک به تکیه‌گاه خود می‌چسبند. آرایش برگهای کله‌ماتیس ، برخلاف همه آلالگان ، متقابل و پهنک آن مرکب شانه‌ای است. گلها معمولا مجتمع و به صورت خوشه گرزن‌هایی در محل پیوستگی دمبرگ به ساقه ظاهر می‌شوند و گاهی نیز تک‌جنس و دوپایه‌اند.



تصویر

طایفه آنمونه

این طایفه شامل گونه‌های علفی است و غالبا به علت داشتن ریزوم پایا هستند. برگها در گیاهان این طایفه یا مانند آنمون‌ها عمیقا پنجه‌ای هستند و یا نظیر تالیکتروم مرکب شانه‌ای و چند بار تقسیم شده‌اند. اساس ساختار گل ، با وجود شباهت به کله‌ماتیس‌ها ، به نحوی است که غالبا قطعات آن نظیر جنس آنمون نظم سه پر دارند و در زیر هر گل گریبانی از برگ وجود دارد که ممکن است فاصله آن از گل زیاد و یا چون کاسبرگ واقعی کاملا در زیر گل قرار داشته باشد. جنسهای اصلی این طایفه عبارت‌اند از آنمون و تالیکتروم.

طایفه آلاله

گل در این طایفه نسبت به دو طایفه قبلی کاملا متفاوت است، زیرا اولا پنج پر است و ثانیا گلپوش مضاعف دارد و جام رنگین آنها به رنگهای زرد ، سرخ یا سفید کاملا از کاسبرگ سبزرنگ متمایز است. نافه شامل پرچمهای فراوانی است که به صورت مارپیچهای متعدد روی نهنج قرار دارند. مادگی نیز متشکل از برچه‌های آزاد و فراوانی است که روی نهنجی برجسته و رشد یافته قرار دارند.

هر برچه به هنگام رسیدن فندقه‌ای را تشکیل می‌دهد. گلبرگها در بخش پایین خود دارای یکچاله نوشجایی واقعی هستند. تعداد قطعات گل و بویژه گلبرگها در این گروه کاملا مشخص نیست و ممکن است بیش از 5 قطعه باشند، ولی همیشه کمتر از تعداد پرچمهای واقع بر یک مارپیچ‌اند.

طایفه خربق

در واقع از مهمترین تقسیمات این تیره است، شامل جنسهای اصلی نظیر: کالتا ، ایزوپیروم ، سیاه دانه ، خربق (هله‌بوروس) ، کوپتیس ، ترولیوس ، دلفینیوم ، کونسولیدا ، آکونیتوم است. همه این جنسها گیاهانی علفی یکساله یا پایا هستند.

طایفه گل صدتومانی

این طایفه ، که شامل جنسهای پئونیا و هیدراستیس است، با طایفه خربق گروه طبیعی مشخصی را تشکیل می‌دهند که مادگی آنها شامل برچه‌های کم با تخمکهای فراوان‌اند.

کاربرد گیاهان تیره آلاله

بسیاری از گیاهان این تیره ، مانند کله‌ماتیس ، آنمون ، آدونیس ، آکونیتوم ، تاج‌الملوک ، زبان در قفا و پئونیا به عنوان گلهای زینتی در باغچه‌ها کاشته می‌شوند و گونه‌ها و واریته‌های زیادی از آنها به صورت پرورش یافته وجود دارند. در این تیره هیچ گونه‌ای دارای مصرف خوراکی یا صنعتی نیست و تقریبا همگی به علت دارا بودن گلوکوزیدها و آلکالوئیدها کم و بیش سعی هستند. از سایر مواد محتوی در آنها اطلاعات کافی دردست نیست.

بعضی از گونه‌ها از نظر پزشکی اهمیت فراوان دارند. مثلا آکونیتوم دارای آکونیتین و هیدراستیس حاوی بربرین و هیدراستین است. البته سایر گونه‌ها نیز الکالوئیدهای گوناگونی دارند که برخی از آنها در پزشکی و همچنین در ساختن حشره‌کشها مورد استفاده قرار می‌گیرند. بعضی از آلالگان مانند کله‌ماتیس ، فیکاریا ، هله‌بوروس (خربق) و پئونیا از گذشته‌های دور در طب سنتی و عطاری شناخته شده‌اند.

Ranunculaceae - Buttercup Family
Contents English Names Index

Ranunculaceae, the Buttercup family, is a large family, globally, it consists of around 1,800 species in about 50 genera. The family occurs throughout the world, but is most abundant in temperate and cool regions of the northern and southern hemispheres. Ranunculus is Latin for "a little frog", the name applied by Pliny the Elder (23-79 A.D.) to a group of plants in this family that grows where frogs abound.
It's not an economically important family. The commercially available species are almost all ornamentals. Some genera are important as poisonous plants. The poisonous properties of Aconitum and Delphinium are well known, particularly to those in involved with cattle. Many, possibly most, other genera contain poisonous species. The compounds involved vary but include alkaloids (in Aconitum and Delphinium), protoanemonin (in Anemone, Clematis, and Ranunculus), and cardiac glycosides (in Helleborus). A drink of Aconitum tea was the lethal drug used for giving the death penalty in ancient times.
Almost all members of the Ranunculaceae are herbaceous, but most species of Clematis are woody vines. The leaves are usually basal or alternate, but are opposite in Clematis. The leaves are usually without stipules, but stipules are present in Thalictrum, Caltha, and
Ranunculus.
The flowers are usually radially symmetric and bisexual, but Delphinium and Aconitum are bilaterally symmetric and Thalictrum has unisexual flowers. When both sepals and petals are present, there are usually 5, but sometimes 4, and sometimes no petals, but brightly colored sepals. The petals may have spurs that run between the sepals (as with columbines), or only some petals with spurs that run into the sepals (as in delphiniums).
The flowers have numerous stamens, and either many pistils that develop into single-seed fruit or a few separate pistils that develop into many-seeded fruits. Fruits are either pods (follicles), seed-like (achenes), or berries.

Guide to Identify Presented Genera and Species of the Buttercup Family
FLOWERS WITH 5 YELLOW OR WHITE PETALS
Ranunculus - Buttercups
Herbs of various height, erect or creeping, on dry to wet ground or in water.
Flowers yellow with mostly 5 showy petals and 5 smaller sepals.
Leaves basal and alternate, simple or divided into narrow segments.
FLOWERS WITH 5 PETALS AND 5 SPURS
Aquilegia flavescens - Yellow Columbine
Plants usually 20-70 cm tall, freely branched. Open sites, foothills to alpine.
Flowers showy, nodding. Sepals 5, spreading. Petals 5, with slender spurs.
Leaves mainly basal, divided in 3's, long-stalked. Leaflets mostly round.
FLOWERS WITH SHOWY PETAL-LIKE SEPALS, VARIOUS COLORS
Anemone parviflora - Northern Anemone
Slender plants of various height. Mostly on dry sites, all elevations.
Flowers white, showy, 1-3 on long stalks, with 5 large, petal-looking sepals.
Basal leaves long-stalked, palmately divided into sections. Some stem leaves.
Caltha leptosepala - Marsh Marigold
Low, alpine plant with fleshy, leafless stems, 5-10 cm tall. Wet, open sites.
Flowers white, solitary, 2-4 cm wide with 5-15 petal-looking sepals.
Leaves basal, oblong to heart-shaped, thick, waxy, long-stalked, wavy edges.
Clematis
Mostly woody vines, up to 5 m high. Open to shaded sites, moist to dry.
Flowers blue or white with 4 or more sepals, usually spreading.
Leaves opposite, compound, with stalked, lance-shaped leaflets.
Pulsatilla patens - Pasqueflower
Silky-hairy plants. Moist to dry, open sites, montane-subalpine.
Flowers solitary with white or blue sepals, usually 6. Stamens bright yellow.
Basal and stem leaves long-stalked, finely divided in 3's.
Trollius laxus - Globeflower
Hairless herb, 10-40 cm tall. Moist to wet, open sites, montane-alpine.
Flowers white-creamy, 2-4 cm wide, solitary, with 5-9 petal-looking sepals.
Leaves palmately divided into 5 toothed segments, membranous lobes at base.
OTHER FLOWERS WITHOUT PETALS
Thalictrum - Meadow Rue
Mono- or bisexual plants, branching. Usually at moist sites, foothills-montane.
Flowers greenish or whitish, in branches. Numerous stamens hanging down.
Leaves alternate, thin, repeatedly divided in 3's. Leaflets round, slender-stalked.
FLOWERS ASYMMETRICAL, BLUE, IN TALL CLUSTERS
Delphinium occidentale - Tall Mountain Larkspur
Poisonous plants, with numerous blue flowers in tall, narrow clusters.
Flowers have 2 pairs of small petals and 5 large sepals, 1 extending to a spur.
Leaves are basal and alternate, palmately cut into several narrow leaflets.
FLOWERS WHITE, SMALL, IN DENSE BALL-LIKE CLUSTERS
Actaea rubra - Baneberry
Branched plant, leafy, growing several red, glossy berries in the fall.
Flowers small, white, with slender petals, in dense, rounded clusters.
Leaves alternate, few, 2-3 times divided in 3's. Segments toothed and lobed.
Alphabetical listing with links to presented species of the Buttercup family:
Scientific Name English Name Swedish Name

Actaea
Anemone
Aquilegia
Caltha
Clematis
Delphinium
Pulsatilla
Ranunculus
Thalictrum
Trollius
Baneberry
Anemone
Columbine
Marigold
Clematis
Larkspur
Pasque Flower
Buttercup
Meadow Rue
Globe Flower
Trolldruvor
Sippor
-
Aklejor
-
Kabblekor
-
Klematisar
-
-
-
Storriddarsporrar
-
Backsippor
Smörblommor
Rutor
-
Smörbollar
-




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: - -

زرشکیان (Berberidaceae)

پنجشنبه 6 بهمن 1390 04:48 ب.ظ

نویسنده : عسکر اله قلی

گیاهان تیره زرشک (Berbridaceae) بیشتر در مناطق معتدل نیمکره شمالی انتشار دارند و از نظر شکل بسیار متفاوت‌اند. برخی علفی ، عده‌ای درختچه‌ای و پاره‌ای پیچان هستند. برگها متناوب و غالبا گوشوارک دارند. گلها منفرد (در جنس پودوفیلوم) یا مجتمع به صورت خوشه‌های نسبتا متراکم (مانند زرشک هستند. گلپوش شامل دو چرخه سه پر (پودوفیلوم) یا چرخه‌های متعدد (زرشک و اپی‌مدیوم) است.


تصویر




گلبرگها شکلهای متفاوت دارند و جز دوپودوفیلوم ، شامل نوشتجای هستند. نافه معمولا شامل دو چرخه پرچمی است. در برخی از جنسها ، نظیر زرشک ، بوسیله منافذ درپوش‌دار و پودوفیلوم توسط خط درز یا شکاف طولی باز می‌شوند. تخمدان یک برچه‌ای و شامل تخمکهای فراوان است. میوه در برخی از جنسها ، مانند زرشک و پودوفیلوم ، سته مانند و در اپی‌مدیوم خشک و دانه‌ها آلبومن‌دارند. 

کاربرد گیاهان تیره زرشک

عده‌ای از گیاهان تیره زرشک حاوی آلکالوئیدی از نوع بربرین هستند که ماده‌ای زرد رنگ است. ریزوم پودوفیلوم پلتالتوم ، که در آمریکای شمالی می‌روید ، به عنوان مسهل بکار می‌رود. میوه زرشک (بربریس) ، که به صورت سته و ترش مزه است ، مصرف خوراکی دارد. ماهونیا درختچه‌ای است که غالبا به عنوان گیاه زینتی در حاشیه پارکها و خیابانها کاشته می‌شود. 



تصویر


 

شرح جنسهای تیره زرشک در ایران

جنس زرشک (بربریس)

این جنس در ایران دارای 4 گونه است که تقریبا در بیشتر نقاط بویژه در نواحی شمالی انتشار دارند. ارتفاع این درختچه 1 تا 2.5 متر ، تیغ دار (دارای تیغ یا خار 2 تا 3 شاخه ای) گلهای آن زرد رنگ ، مجتمع در گل آذین متراکم ، میوه سته سرخ رنگی است که پس از خشک شدن سیاه رنگ می‌شود و محتوی 2 تا 3 دانه است. گونه معروف آن زرشک معمولی (بربریس ولگاریس) است. 

جنس اپی‌مدیوم

این جنس دارای یک گونه به نام اپی‌مدیوم پنتاتوم است که در کف جنگلهای شمال می‌روید. گیاهی است با گلهای زرد ، دارای 4 کاسبرگ و با 2 برگک و چهار گلبرگ زرد رنگ. برگهای آن معمولا سه بخشی و یا دوبار سه بخشی ، دارای میوه‌ای از نوع کپسول به شکل خورجینک و ریشه‌ای غیر غده‌ای است. 

جنس بونگاردیا

این جنس نیز فقط یک گونه به نام بونگاردیا یا کریزوگونوم دارد که در غالب نقاط می‌روید. ریشه این گیاه به شکل غده‌ای متورم و کروی است. گلها زرد رنگ ، کاسه فقط برگک ، میوه دارای شای متورم به رنگ سرخ- نارنجی است که هنگام رسیدن بطور نامنظم پاره می‌شود. همه برگها پایه‌ای و بن‌رست هستند. 



تصویر


 

جنس لئونتیس

این جنس دارای ساقه برگ‌دار و گلهایی به رنگ زرد ، مجتمع در گل آذینهای متراکم از نوع خوشه‌ای مرکب است و سته گونه دارد. کاسه گل فاقد برگک ، گلبرگها در پایین شامل زواید فلسی ، میوه کپسول ، متورم و شامل 2 تا 4 دانه است.

 

 


Berberis aggregata
Berberis asiatica
Berberis bergmanniae
Berberis chinensis 
Berberis gagnepainii var.lanceifolia 
Berberis aff.henryana 
Berberis insignis 
Berberis insolita 
Berberis jamesiana 
Berberis julianae 
Berberis koreana 
Berberis macrosepala
Berberis manipurana 
Berberis mucrifolia 
Berberis recurvata 
Berberis sherriffii
Berberis sieboldii
Berberis thunbergii 
Berberis veitchii 
Berberis verruculosa
Berberis wilsonae 
Berberis sp.1
Berberis sp.2
Berberis sp.3
Berberis sp.4
Berberis sp.5
Berberis sp.6
Berberis sp.7 
Berberis sp.8
Berberis sp.9 
Berberis sp.10
Berberis sp.11 
Berberis sp.12 
Berberis sp.13 
Bongardia chrysogonum
Caulophyllum robustum
Diphylleia grayi 
Diphylleia sinensis


Epimedium acuminatum
Epimedium brachyrrhizum 
Epimedium brevicornu 
Epimedium campanulatum 
Epimedium chlorandrum 
Epimedium davidii
Epimedium diphyllum
Epimedium diphyllum subsp.kitamuranum 
Epimedium dolichostemon
Epimedium epsteinii 
Epimedium fangii 
Epimedium fargesii 
Epimedium flavum 
Epimedium franchetii 
Epimedium grandiflorum 
Epimedium grandiflorum f.flavescens 
Epimedium grandiflorum f.violaceum 
Epimedium hunanense
Epimedium ilicifolium 
Epimedium koreanum 
Epimedium leptorrhizum 
Epimedium lishihchenii 
Epimedium membranaceum 
Epimedium mikinorii 
Epimedium myrianthum 
Epimedium ogisui 
Epimedium x omeiense 
Epimedium pauciflorum 
Epimedium pinnatum
Epimedium pinnatum subsp.colchicum
Epimedium platypetalum 
Epimedium pubescens
Epimedium pubescens, E.fargesii & E.dolichostemon 
Epimedium pubigerum 
Epimedium rhizomatosum 
Epimedium x rubrum 
Epimedium sagittatum 
Epimedium sempervirens 
Epimedium setosum
Epimedium x sasaki 
Epimedium stellulatum 
Epimedium trifoliolatobinatum 
Epimedium trifoliolatobinatum subsp.maritimum 
Epimedium wushanense 
Epimedium zushanense 
Epimedium sp.1
Epimedium sp.2
Epimedium sp.3 
Epimedium sp.4 
Jeffersonia dubia
Mahonia bealei
Mahonia bodinieri 
Mahonia confusa 
Mahonia duclouxiana 
Mahonia fortunei
Mahonia gracilipes
Mahonia aff.japonica
Mahonia napaulensis
Mahonia nitens 
Mahonia oiwakensis
Mahonia polyodonta
Mahonia siamensis
Mahonia sp. 
Nandina domestica 
Podophyllum delavayi
Podophyllum hexandrum
Podophyllum pleianthum 
Podophyllum veitchii
Podophyllum versipelle
Podophyllum sp.1
Podophyllum sp.2 
Ranzania japonica




دیدگاه ها : نظرات
آخرین ویرایش: پنجشنبه 6 بهمن 1390 05:01 ب.ظ



شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic